Εσύ, έχεις αυτοπεποίθηση;

Μία από τις φράσεις που ακούω σχεδόν καθημερινά από τους θεραπευόμενούς μου, είναι “Δεν έχω αυτοπεποίθηση”. Και καθώς ξετυλίγουμε το κουβάρι του τι σημαίνει αυτή η φράση για τον καθένα, συχνά διαπιστώνω πόσες διαφορετικές μορφές μπορεί να έχει η αυτοπεποίθηση.

“Δεν ξέρω αν μπορώ να ανταπεξέλθω στις ανάγκες της δουλειάς μου.”

“Δεν θα τα καταφέρω.”

“Γιατί να διαλέξουν εμένα;”

“Δεν είμαι σαν την/το(ν)……”

“Δεν είμαι καλή/ο(ς) στο…”

“Δεν έχω αρκετό χιούμορ.”

Όσο και αν φαινομενικά, οι παραπάνω σκέψεις είναι διαφορετικές, έχουν μία κοινή αφετηρία: την έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό και στις ικανότητές μας, δηλαδή την έλλειψη αυτοπεποίθησης.

Τι είναι όμως η αυτοπεποίθηση;

Αυτοπεποίθηση είναι η εμπιστοσύνη στις ικανότητές μας και η πίστη ότι μπορούμε να επιτύχουμε τους στόχους μας. Συχνά, τα άτομα με αυτοπεποίθηση είναι πιο πρόθυμα να δράσουν και να κυνηγήσουν τους στόχους τους, καθώς η αυτοπεποίθηση τους δίνει κίνητρο και ένα αίσθημα σιγουριάς. 

Αντίθετα, τα άτομα με χαμηλότερη αυτοπεποίθηση διστάζουν να κάνουν βήματα προς την επίτευξη των στόχων τους, πιστεύοντας πως δεν θα τα καταφέρουν. 

Πώς αναπτύσσεται η αυτοπεποίθηση

Η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας είναι κάτι που αναπτύσσεται με τα χρόνια. Δεν γεννιόμαστε με ή χωρίς αυτοπεποίθηση, αλλά οι εμπειρίες της ζωής μας και ο χαρακτήρας μας διαμορφώνουν την αυτοπεποίθησή μας.

Το οικογενειακό περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο. Η αντιμετώπιση των γονέων, η ενθάρρυνση (ή η έλλειψή της), τα μηνύματα που λαμβάνουμε για το ποιοι είμαστε και τι αξίζουμε – όλα αυτά γίνονται η εσωτερική φωνή που κουβαλάμε μεγαλώνοντας.

Αν μεγάλωσες ακούγοντας “δεν είσαι αρκετά καλή/ό(ς)”, “γιατί δεν είσαι σαν την αδερφή σου;”, ή “θα αποτύχεις”, πιθανότατα αυτές οι φωνές ακούγονται ακόμα μέσα σου, ακόμα και τώρα που είσαι ενήλικας.

Από την άλλη, οι εμπειρίες επιτυχίας ή αποτυχίας καθ’ όλη τη ζωή μας επηρεάζουν επίσης την αυτοπεποίθησή μας. Μια αποτυχία σε κρίσιμη στιγμή – ένας διαγωνισμός, μια σχέση, μια επαγγελματική προσπάθεια – μπορεί να μας κάνει να πιστέψουμε ότι “δεν είμαστε ικανοί”.

Και φυσικά, η κοινωνία και τα πρότυπα που μας περιβάλλουν. Τα social media, οι συγκρίσεις, η πίεση να είμαστε “καλοί” σε όλα – όλα αυτά τροφοδοτούν την αμφιβολία.

Πώς να ενισχύσεις την αυτοπεποίθησή σου

Τα καλά νέα είναι ότι η αυτοπεποίθηση μπορεί να καλλιεργηθεί. Δεν είναι κάτι που “έχεις ή δεν έχεις”. Είναι δεξιότητα. Και όπως κάθε δεξιότητα, χρειάζεται εξάσκηση, υπομονή και συμπόνια προς τον εαυτό σου.

Αναγνώρισε και αποδέξου τον εαυτό σου

Πριν αλλάξεις κάτι, πρέπει να δεις τον εαυτό σου όπως είναι, στο τώρα. Ποιες είναι οι σκέψεις που σε κρατούν πίσω; Πότε εμφανίζεται η αμφιβολία; Σε ποιες καταστάσεις νιώθεις ότι “δεν είσαι αρκετή/ό(ς)”;

Κράτα ένα ημερολόγιο για μια εβδομάδα και σημείωνε τις στιγμές που η αυτοπεποίθησή σου κλονίζεται. Τι προηγήθηκε; Τι σκέφτηκες; Πώς ένιωσες στο σώμα σου;

Η αναγνώριση είναι το πρώτο βήμα. Η αποδοχή – το να πεις “ναι, αυτό συμβαίνει και είναι εντάξει να το νιώθω” – είναι το δεύτερο.

Καλλιέργησε θετικές σκέψεις 

Φυσικά, δεν εννοώ να επαναλαμβάνεις “είμαι υπέροχη/ο(ς)” μπροστά στον καθρέφτη κάθε πρωί – αν δεν το πιστεύεις, ούτε το μυαλό σου θα το πιστέψει.

Αντ’ αυτού, πρόσεξε πώς μιλάς στον εαυτό σου. Θα μιλούσες έτσι σε μια φίλη; Αν όχι, γιατί το κάνεις στον εαυτό σου;

Αντικατέστησε την κριτική με ερωτήσεις:

• Αντί για “Είμαι άχρηστη/ο(ς)”, ρώτα “Τι μπορώ να μάθω από αυτό;”
• Αντί για “Δεν θα τα καταφέρω ποτέ”, δοκίμασε “Τι χρειάζομαι για να προχωρήσω;”

Αναγνώρισε και γιόρτασε τις επιτυχίες σου

Πόσες φορές τελειώνεις κάτι και το μόνο που σκέφτεσαι είναι “Ναι, αλλά θα μπορούσα να το είχα κάνει καλύτερα”;

Κράτα ένα “ημερολόγιο επιτυχιών”. Κάθε βράδυ, σημείωσε τρία πράγματα που έκανες καλά σήμερα. Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλα – το ότι έκανες εκείνο το δύσκολο τηλεφώνημα μετράει. Το ότι είπες “όχι” όταν ήθελες να πεις “όχι”, μετράει.

Θέσπισε ρεαλιστικούς στόχους

Όταν βάζουμε μεγάλους, αόριστους στόχους (“θέλω να γίνω πιο σίγουρη/ο(ς)”), συνήθως νιώθουμε ότι θα αποτύχουμε πριν καν ξεκινήσουμε.

Σπάσε τους στόχους σου σε μικρά, συγκεκριμένα βήματα. Αντί για “θέλω να είμαι πιο σίγουρη στη δουλειά”, δοκίμασε “αυτή την εβδομάδα θα μιλήσω μία φορά στο meeting”.

Κάθε μικρό βήμα είναι μια μικρή νίκη. Και οι μικρές νίκες χτίζουν αυτοπεποίθηση.

Βγες από τη ζώνη άνεσής σου (αλλά με τρυφερότητα)

Η αυτοπεποίθηση χτίζεται όταν κάνουμε πράγματα που μας τρομάζουν και βλέπουμε ότι επιβιώνουμε.

Δεν χρειάζεται να πηδήξεις με bungee jumping αύριο. Αρκεί να κάνεις ένα πράγμα που σε τρομάζει λίγο κάθε εβδομάδα. Ίσως είναι το να στείλεις εκείνο το email. Ίσως να πας μόνη/ο(ς) σε εκείνη την εκδήλωση. Ίσως να πεις τη γνώμη σου όταν διαφωνείς.

Κάθε φορά που το κάνεις και επιβιώνεις, το μυαλό σου μαθαίνει: “Α, μπορώ.”

Ζήτησε υποστήριξη

Δεν χρειάζεται να το κάνεις μόνη/ο(ς). Μίλησε με φίλους, οικογένεια, ή κάποιον επαγγελματία. Η θεραπεία μπορεί να σε βοηθήσει να δεις πού κολλάνε αυτές οι πεποιθήσεις και πώς να τις αλλάξεις.

Κάποιες φορές, χρειαζόμαστε κάποιον να μας κρατήσει τον καθρέφτη και να μας δείξει αυτό που δεν μπορούμε να δούμε μόνοι μας.

Η αυτοπεποίθηση είναι ταξίδι, όχι προορισμός

Ξέρεις, δεν θα ξυπνήσεις ένα πρωί και θα πεις “Τέλειο! Πλέον έχω αυτοπεποίθηση!” και να, τελειώσαμε.

Η αυτοπεποίθηση είναι κάτι που καλλιεργείς κάθε μέρα. Κάποιες μέρες θα νιώθεις ασταμάτητη/ο(ς). Κάποιες άλλες, θα αμφιβάλλεις για τα πάντα. Και αυτό είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Το σημαντικό δεν είναι να μην αμφιβάλλεις ποτέ. Το σημαντικό είναι να μάθεις να στέκεσαι δίπλα στον εαυτό σου, ακόμα και όταν αμφιβάλλεις. Να τον αγκαλιάζεις, να τον ενθαρρύνεις, να του λες “Εντάξει, φοβάμαι, αλλά θα το δοκιμάσω”.

Γιατί η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν είναι η απουσία φόβου. Είναι η επιλογή να προχωρήσεις παρά τον φόβο.

Κι αν χρειάζεσαι κάποιον να περπατήσει αυτό το μονοπάτι μαζί σου; Είμαι εδώ.